हिंदू दिनदर्शिकेनुसार, कृष्ण जन्माष्टमी हा सण भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अष्टमी तिथीला साजरा केला जातो. याच काळात भगवान विष्णूचा अवतार श्रीकृष्णाचा जन्म झाला असे मानले जाते. यावर्षी कृष्ण जन्माष्टमी 18-19 ऑगस्ट रोजी साजरी होत आहे. मध्यरात्री कृष्णाचा जन्म झाला म्हणून हा सण दोन दिवसांचा मानला जातो. यावेळी श्रीकृष्णाच्या बालरूपाची पूजा केली जाते. श्रीकृष्ण लहानपणी खूप खोडकर होते. ते आपल्या करमणुकीने सर्वांना भुरळ घालत असे. दहीहंडीचा सण कृष्णाच्या खेळकर करमणुकीचे स्मरण करून साजरा केला जातो. यंदा दहीहंडी 19 ऑगस्टला आहे. कृष्ण जन्माष्टमीच्या दुसऱ्या दिवशी दहीहंडी साजरी केली जाते. दहीहंडीचा सण मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. चला जाणून घेऊया दहीहंडीचा सण का आणि कसा सुरू झाला?
* दहीहंडी सण का साजरा केला जातो?
श्रीमद भागवतानुसार भगवान श्रीकृष्ण लहानपणी खूप खोडकर होते. कृष्णाला लोणी खूप आवडत असे. म्हणूनच तो वृंदावनातील लोकांच्या घरातून लोणी चोरायचा आणि मित्रांनाही खाऊ घालायचा. बाळकृष्णाने लोणी चोरी केल्याने गावातील महिलांना त्रास व्हायचा. त्यामुळे त्याच्यापासून लोणी वाचवण्यासाठी लोणीची भांडी घरातील उंच ठिकाणी टांगलेली असायची. पण खोडकर कृष्णाने त्याच्या मित्रांसह लोणीही चोरत असे. उंच टांगलेल्या लोणीच्या हंडीपर्यंत पोहोचण्यासाठी कृष्ण मित्रांसोबत वर्तुळाकार करून त्यावर चढत असे आणि मडक्यातील लोणी चोरत असे. येथूनच दहीहंडी उत्सवाला सुरुवात झाली.
* दहीहंडी कशी साजरी केली जाते?
लोणी चोरणारी कृष्णाची ही लीला दहीहंडी उत्सव म्हणून साजरी केली जाते. यामध्ये हंडी उंचावर टांगली जाते. मुले मजले तयार करतात. एक मुलगा त्याच्या साथीदारांच्या खांद्यावर चढून हंडी गाठतो आणि तो फोडतो. हंडी फोडायला जाणाऱ्या मुलाला गोविंदा म्हणतात. या संपूर्ण प्रक्रियेला दहीहंडी म्हणतात.
* दहीहंडी कधी असते?
दरवर्षी जन्माष्टमीच्या दुसऱ्या दिवशी दहीहंडी साजरी केली जाते. यावेळी जन्माष्टमीची तारीख 18 ऑगस्टपासून सुरू होत आहे, त्यामुळे दहीहंडी 2022 19 ऑगस्ट रोजी साजरी केली जाईल.
* दहीहंडी उत्सव कुठे साजरा होणार?
दहीहंडी हा सण तसे तर संपूर्ण भारतात साजरा केला जातो. पण विशेषतः गुजरात आणि महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो. मुंबईत तर स्पर्धात्मक खेळाप्रमाणे हे आयोजित केले जाते. दहीहंडी मंडळात म्हणजेच मटकीपर्यंत पोहोचणाऱ्या मुलांची टीम रोखण्यासाठी महिला आणि मुली त्यांच्यावर पाणी टाकतात. हा सण नृत्य आणि गाण्यांच्या साथीने साजरा केला जातो. विजेत्या मंडळाला बक्षीस दिले जाते.