जेव्हा एखाद्या मुलाला खोकला आणि घरघर (प्रत्येक वेळी जेव्हा मूल हवा सोडते तेव्हा उच्च आवाज ऐकू येतो) वारंवार खोकला येतो तेव्हा त्याला दम्याचा त्रास असल्याचे म्हटले जाते. सामान्यतः, दम्याचे लेबल देण्यापूर्वी तीन भागांपेक्षा जास्त भाग असणे आवश्‍यक आहे. अनेक पालक आणि काही डॉक्‍टरांना असे वाटते की ही मुले ऍलर्जिक ब्रॉंकायटिस, घरघर ब्रॉंकायटिस, ब्रॉंकायटिस, नॅसोब्रोन्कियल ऍलर्जी, ऍलर्जिक खोकला, स्पास्मोडिक ब्रॉंकायटिस, छातीत रक्तसंचय, हायपर-रिऍक्‍टिव्ह वायुमार्गाचे रोग किंवा ऋतूतील समस्यांनी ग्रस्त आहेत. वर वर्णन केलेल्या व्याधीला कोणतेही नाव दिले तरी तज्ज्ञांच्या मते दमा ही योग्य वैद्यकीय संज्ञा आहे.
अस्थमा दम्याच्या सर्व रुग्णांना घरघर येत नाही यावर जोर दिला पाहिजे. काहींना फक्त खोकला येतो; इतरांना फक्त खेळ किंवा व्यायामादरम्यान श्‍वास घेण्यास त्रास होतो. मुलाच्या बालरोगतज्ज्ञांचे शब्द गांभीर्याने घ्या. साधारणपणे, निदानाची पुष्टी करण्यासाठी प्रयोगशाळा चाचण्यांची आवश्‍यकता नसते. पालकांनी सांगितलेल्या आजाराचा क्‍लिनिकल इतिहास आणि बालरोगतज्ज्ञांकडून शारीरिक तपासणी करणे पुरेसे आहे. कधी कधी छातीचा एक्‍स-रे, पीक फ्लो रेट आणि फुफ्फुसाच्या कार्य चाचण्यांसारख्या चाचण्यांची विनंती केली जाऊ शकते.
-घरात येणारी धुळ टाळा
-घरात येणारा ओलसरपणा टाळा
-घरात पाळीव प्राणी ठेवू नका
दम्याच्या उपचारासाठी दोन प्रकारची औषधे वापरली जातात:
1. जे लक्षणे दूर करतात
2. जे नंतरचे हल्ले रोखतात.
रिलीव्हर्स खोकला, श्‍वास घेण्यास त्रास होणे आणि घरघर येणे ही लक्षणे लवकर उलट करतात. अशा औषधांमध्ये हे समाविष्ट आहे: सल्बुटामोल, टर्ब्युटालिन, फोमेटेरॉल, थिओफिलाइन्स आणि इप्राट्रोपियम. यापैकी काही औषधे फक्त इनहेलेशनद्वारे (इनहेलर किंवा नेब्युलायझरद्वारे) दिली जाऊ शकतात, तर काही तोंडी (गोळ्या किंवा सिरप म्हणून) किंवा इंजेक्‍शन म्हणून दिली जातात.
प्रतिबंधात्मक औषधे अशी आहेत जी पुनरावृत्ती होण्याच्या शक्‍यता कमी करतात, ज्यामुळे मुलाच्या जीवनाची गुणवत्ता सुधारते. स्टिरॉइड्‌स, क्रोमोलिन, सॅल्मेटरॉल, ल्युकोट्रिएन इनहिबिटर आणि दीर्घ-अभिनय थिओफिलाइन्स या गटातील आहेत. या औषधांचे व्यवस्थापन करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे इनहेलेशन मार्ग. इनहेलर्स ही अशी उपकरणे आहेत ज्याद्वारे औषध एरोसोल किंवा धुकेमध्ये रूपांतरित केले जाते. रुग्ण हे एरोसोल श्‍वास घेतो.
इनहेलरचे दोन प्रकार आहेत – मीटर केलेले डोस इनहेलर्स (चऊखी) आणि ड्राय पावडर इनहेलर्स (ऊझखी).
जेव्हा चऊख दाबले जाते किंवा कार्य केले जाते, तेव्हा औषधाचा मोजमाप केलेला किंवा मोजलेला डोस धुक्‍याच्या रूपात बाहेर येतो. ऊझखी सह, रुग्ण कॅप्सूलमध्ये असलेली पावडर इनहेल करतो. ऊझख (उदा. ठीेंरहरश्रशी, अलर्लीहरश्रशी) विशेषतः लहान मुलांसाठी उपयुक्त आहे. इनहेलर्स औषध थेट हवेच्या मार्गात जमा करतात आणि औषधाची फारच कमी (सूक्ष्म) मात्रा प्रत्यक्षात शरीरात जाते. अशा प्रकारे साइड इफेक्‍ट्‌स कमी होतात आणि औषध थेट रोगाच्या ठिकाणी गेल्याने परिणाम जवळजवळ तत्काळ होतो. कमीत कमी दुष्परिणामांमुळे प्रतिबंधात्मक औषधे (अगदी स्टिरॉइड्‌स) दीर्घकाळापर्यंत सुरक्षितपणे दिली जाऊ शकतात. चऊख चे दुष्परिणाम कमी करण्यासाठी आणि प्रत्येक डोसचा प्रभाव वाढवण्यासाठी स्पेसर्सची शिफारस केली जाते.
नेब्युलायझर हे एरोसोल तयार करणारे दुसरे उपकरण आहे. हे विशेषतः लहान मुले आणि लहान मुलांसाठी उपयुक्त आहे. एरोसोल हे औषध वितरणाच्या उत्तम पद्धती असल्याने, विकसित देशांमध्ये गोळ्या आणि सिरपपेक्षा इनहेलर आणि नेब्युलायझर अधिक लोकप्रिय झाले आहेत. आपल्या देशातदेखील लोक त्यांच्या प्रतिबंध आणि विश्‍वासांवर मात करत आहेत आणि उपचारांची पहिली ओळ म्हणून इनहेलर वापरत आहेत. यापुढे सुशिक्षित भारतीय पालक इनहेलरला अंतिम उपाय मानत नाहीत. इनहेलर व्यसनाधीन नाहीत. तथापि, दमा हा एक जुनाट आजार आहे आणि त्याला दीर्घकाळ उपचार आवश्‍यक आहेत. बहुतेक मुले जेव्हा इनहेलर लावतात तेव्हा ते सुधारतात. जरी बालरोगतज्ञ आणि बालरोग फुफ्फुसांचे तज्ञ दीर्घकाळ उपचार लिहून देतात, परंतु सुधारित दिवसातच औषधे थांबवण्याचा पालकांचा कल असतो.
The post घरातील लहान मुलांना असेल दम्याचा त्रास तर अशी घ्या काळजी, या गोष्टी ठेवा घरापासून दूर appeared first on Dainik Prabhat.