‘जास्त मीठ खाऊ नका आजारी पडेल’. हे तुम्ही आतापर्यंत अनेक लोकांकडून ऐकले असेल. मुद्दा अगदी बरोबर आहे. म्हणूनच मीठाला ‘पांढरे विष’ असेही म्हणतात. मात्र, याचा अर्थ असा नाही की आपण मीठ खाणे थांबवावे. कारण काही प्रमाणात मीठ शरीरासाठी खूप महत्वाचे असते. पण सतत जास्त मीठ खाल्ल्याने समस्या निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः किडनीसाठी. किडनी हा अवयव अतिरिक्त मिठाचा दाब हाताळू शकत नाही. फक्त मीठच नाही तर इतरही अनेक गोष्टी आहेत ज्यामुळे किडनीला त्रास होऊ शकतो. चला तर, जाणून घेऊया, किडनी खराब करणाऱ्या अशा काही गोष्टींबद्दल.
० निर्जलीकरणामुळे (डिहायड्रेशन) मूत्रपिंडाचे नुकसान
बहुतांश लोक निर्जलीकरणाची स्थिती (डिहायड्रेशन) फारसे गांभीर्याने घेत नाहीत, परंतु प्रत्यक्षात काळजी न घेतल्यास ते घातक ठरू शकते. अतिसार, उलट्या आणि घाम येणे अशा अनेक कारणांमुळे शरीरात पाण्याची कमतरता असू शकते. याशिवाय मधुमेहासारख्या परिस्थितीवर नियंत्रण न राहिल्याने लघवीसोबत जास्त प्रमाणात पाणी शरीरातून बाहेर पडू शकते. शरीरातील घाण बाहेर काढण्यासाठी पाणी किडनीला खूप मदत करते.
रक्तवाहिन्या खुल्या ठेवण्यासही पाणी मदत करते, ज्यामुळे सर्व पोषक तत्वांसह रक्त मूत्रपिंडापर्यंत पोहोचू शकते. निर्जलीकरण झाल्यास, या कार्यात अडथळा येतो आणि गंभीर निर्जलीकरण झाल्यास, मूत्रपिंड खराब होण्याची शक्यता असते. एवढेच नाही तर डिहायड्रेशनमुळे स्टोन आणि यूटीआय म्हणजेच युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शनची स्थिती देखील निर्माण होऊ शकते.
० वेदना निवारक किंवा वेदनाशामक (पेनकिलर)
डोकेदुखी किंवा कोणत्याही प्रकारच्या वेदनापासून मुक्त होण्यासाठी लोक अनेकदा पेनकिलर घेतात. वेदना निवारक औषधं घेण्यापूर्वी तुम्ही याचा कधी विचार केला नसेल, पण खरं तर त्यांच्या अनियंत्रित सेवनामुळे किडनीही अडचणीत येऊ शकते. संशोधन असे सूचित करते की तीव्र मूत्रपिंड निकामी होण्याच्या अनेक प्रकरणांमागे वेदनाशामक औषधांचा ओव्हरडोज कारणीभूत आहे. त्यामुळे पेन किलरचा जास्त वापर टाळा. वेदनाशामक औषधांव्यतिरिक्त, औषधांच्या वापरामुळे देखील मूत्रपिंडाचे मोठे नुकसान होऊ शकते.
० कोल्ड ड्रिंक्सचे जास्त सेवन
अनेक लोक पाण्यासारखे थंड पेय देखील वापरतात. विशेषतः तरुणांना ही सवय झाली आहे. संशोधनानुसार, जे लोक दररोज 2 किंवा त्याहून अधिक थंड पेये (कॅन/बाटली) पितात त्यांच्यामध्ये दीर्घकालीन मूत्रपिंडाच्या आजाराचा धोका वाढतो. ही भीती डाएट सोडा पिण्यानेही वाढू शकते. त्याचा परिणाम मीठ आणि साखरेच्या अतिसेवनाइतकाच वाईट असू शकतो.
० अधिक व्यायाम करणे
जास्त व्यायाम करणे देखील किडनीसाठी त्रासदायक ठरू शकते. तज्ञ सहमत आहेत की व्यायामामुळे मूत्रपिंड हेमोडायनामिक्स आणि इलेक्ट्रोलाइट आणि प्रथिने उत्सर्जन प्रभावित होते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर त्याचा मूत्रपिंडाच्या कार्यावर परिणाम होतो. लघवी, घाम येणे आणि शरीरातील हार्मोनल क्रिया या सर्वांवर व्यायामाचा परिणाम होतो. अशा स्थितीत किडनीवरही ओझे वाढते. म्हणूनच व्यायाम नियंत्रित आणि संतुलित असणे आवश्यक आहे. जे व्यावसायिक खेळाडू किंवा खेळांमध्ये गुंतलेले असतात, ते तज्ञांच्या देखरेखीखाली व्यायाम करतात आणि त्याच वेळी त्यांच्या आहारावर आणि हायड्रेशनवर पूर्ण नियंत्रण असते.
० वर नमूद केलेल्या गोष्टी आणि परिस्थितींव्यतिरिक्त मीठाचे अतिसेवन, सिगारेट आणि अल्कोहोलचा सतत वापर, ऍसिडिटीसाठी घेतलेली औषधे, सामान्य संसर्ग, अनियंत्रित रक्तातील साखर आणि रक्तदाब, स्टोन यांसारख्या समस्यांमुळे देखील किडनी खराब होऊ शकते. त्यामुळे नियंत्रणासोबतच नियमित तपासणीबाबतही दक्षता घेणे आवश्यक आहे.